فضا سازی یا روف گاردن چیست؟

روف گاردن یا باغ بام که گاهی در تعاریف عامیانه به آن بام سبز نیز گفته می شود، تمام یا بخشی از فضای بام است که توسط گیاهان پوشش داده شده و فضای سبز و پویایی ایجاد کرده است. امروزه ایجاد پوشش سبز در بام ساختمان ها، با سرعت بالایی رو به رشد است. با توجه به رشد شهرنشینی و ساخت برج ها و بناهای بلند و نیز محدودیت فضاهای سبز شهری در شهرهای بزرگ، احداث روف گاردن در این شهرها از اهمیت بالایی برخوردار گردیده و ساکنین این شهرها، نیاز به چنین فضاهایی را بیش از پیش احساس می کنند. علاوه بر آن وجود چنین فضاهایی در شهرها میزان آلودگی را کاهش داده و شرایط مناسب تری را برای ساکنین آن مهیا می کنند.

از دلایل رونق این امر بخصوص در شهرهای بزرگ علاوه بر ایجاد زیبایی بصری، می توان به عایق سازی طبیعی (حرارتی، رطوبتی و صوتی)، کنترل دمای ساختمان، پویا کردن فضای مرده و بلا استفاده پشت بام، ایجاد فضای استراحت و تفریح برای ساکنین، خلق سطوح چشم نواز، افزایش پایداری و مدیریت صحیح آب باران اشاره کرد.

طراحی روف گاردن

رشد عمودی شهرها و صنعتی شدن آن و دشواری دسترسی به فضاهای باز و محیط‌های طبیعی، انسان را بر آن داشته تا به فضاهای حداقلی در محل زندگی خود مانند حیاط، بام، تراس و غیره توجه ویژه ای نشان دهد. به همین دلیل در سالهای اخیر طراحی فضاهایی مانند روف گاردن یا تراس گاردن بسیار مورد توجه مهندسان، مشاوران و سازندگان ساختمان قرار گرفته است. این فضاها مساحت قابل توجهی را به ساختمان اضافه کرده و مکان جدیدی را برای ساکنین آن ایجاد می کنند. در طراحی روف گاردن از المان های زیادی در کنار پوشش گیاهان استفاده می شود، از آن جمله می توان به انواع آبنما، آلاچیق و یا پرگولا، فلاورباکس، مبلمان و نیمکت، باربیکیو و … اشاره کرد.

ایجاد فضاهای سبز در محیط شهرهای بزرگ که فاقد حیاط و فضای کافی هستند، مسئله دشواری به نظر می رسد اما این محدودیت نمی تواند لزوم نیاز به فضاهای سبز را از بین ببرد. طراحی و ایجاد روف گاردن و  فضاهای مشابه آن، راه حل جایگزینی برای برطرف کردن این مشکل می باشد. به این ترتیب فضای غیر قابل استفاده در بالای ساختمان به عنوان مکانی که می تواند به یک باغ سرسبز، زیبا و دنج برای دورهمی های خانوادگی تبدیل شود، مورد استفاده قرار می گیرد. اگر تصمیم دارید پشت بام خود را به یک باغ بام زیبا تبدیل کنید، ما در این زمنیه در کنار شما هستیم. مطالب زیر می تواند در تصمیم گیری در مورد طراحی کلی روف گاردن به شما کمک کند.

مزایای روف گاردن

امروزه بام سبز تنها یک مکان لوکس در شهرهای بزرگ نیست، بلکه با آگاهی از فواید اقتصادی و اجتماعی آن به مرور زمان به یک نیاز برای زندگی مدرن انسان امروز تبدیل شده است.  در اینجا به برخی از مزایای روف گاردن یا بام سبز اشاره می کنیم.

بام سبز به سبب وجود گیاهان، باعث کاهش آلودگی هوای شهری شده و کربن موجود در هوا را جذب کرده و با تولید اکسیژن و ایجاد رطوبت در فضا، هوا را تصفیه و مطبوع می نماید.

به عنوان یک عایق حرارتی و کنترل کننده دما در ساختمان عمل نموده و جذب حرارت را کاهش داده و باعث خنک تر شدن محیط می شود.

محیطی مناسب و دنج را برای ساکنین به جهت استفاده تفریحی و رفاهی، دورهمی های خانوادگی و دوستانه ایجاد می نماید و اینچنین سطح کیفی زندگی را افزایش می دهد.

فضایی مطلوب و مناسب را به دلیل کاشت گیاهان ایجاد کرده و فضاهای سبز شهری و منظر شهری را بهبود می بخشد.

به دلیل عایق صوتی بودن، سر و صدا را کاهش می دهد.

فضای بی استفاده را به بهترین شکل به فضای سرسبز، مفید و قابل استفاده تبدیل می نماید.

مزایای اقتصادی روف گاردن

  • هزینه های مربوط به نوسازی و تعمیرات اساسی کاهش می یابد.
  • هزینه های انرژی و دفع فاضلاب کاهش می یابد.
  •  هزینه سیستم تهویه کاهش می یابد.
  • کاهش ۱۰ الی ۵۰ درصدی هدر رفت و جاری شدن آب حاصل از بارندگی ها به داخل فاضلاب های شهری ( روف گاردن با پوشش گیاهی خود مانع از هدر رفتن آب باران شده و آب کمتری روانه  فاضلاب شهری شده و بیشتر جذب گیاهان می شود و در اکوسیستم طبیعت باقی می ماند. )
  •  پوشش سبز سقف، به دلیل نگهداری و محافظت از کف پشت بام در برابر اشعه خورشید، گرما و سرما، طول عمر مفید سقف ساختمان را دو تا سه برابر می کند.

معایب روف گاردن

در کنار مزایای ایجاد روف گاردن بر روی بام‌ها، در صورت عدم دقت در طراحی و اجرا، معایب و پیامدهای منفی به وجود می آید که به مواردی از آن اشاره می کنیم.
طراحی روف گاردن باید با توجه به شرایط اقلیمی ‌محل مورد نظر انجام شود، انتخاب نوع متریال و گیاهان موجود از اهمیت بالایی برخوردار است، عدم تطبیق این موارد با منطقه هدف می تواند مشکلاتی را در پی داشته باشد.
بالا بودن وزن روف گاردن که به دلیل وزن خاک، گیاهان کاشته شده، تعبیه سازه ها و تجهیزات و … اتفاق می افتد، گاهی با معیارهای سازه ای قابل قبول منافات دارد. اما با اجرای تمهیدات خاصی این مشکل قابل رفع می باشد. در ساختمان های جدید، می توان در زمان طراحی و ساخت، وزن وارده را در نظر گرفت و به تقویت سازه پرداخت. در ساختمان های موجود و قدیمی نیز بهترین راهکار استفاده از روف گاردن با سیستم مدولار می باشد.

انتخاب نا آگاهانه گیاهان و درختانی که ریشه عمیق دارند، ممکن است به سیستم عایق سقف ضرر بزند. از آن جا که این گونه تعمیرات با سختی  زیادی همراه است مشکلاتی ایجاد می شود. برای جلوگیری از این مشکل، باید در انتخاب پوشش گیاهی مناسب دقت و با کارشناسان این زمینه مشورت شود.

یکی دیگر از معایب روف گاردن، هزینه اجرای اولیه آن نسبت به سقف های معمولی می باشد. که البته در درازمدت و با کاهش هزینه های انرژی و نگهداری بام، این هزینه ها جبران شده و با توجه به مزایای آن، به صرفه هم می باشد.